Amerikaanse kernwapens al 60 jaar in Nederland

Op de Nederlandse militaire vliegbasis Volkel liggen al 60 jaar Amerikaanse kernwapens opgeslagen. Dit is eigenlijk al jaren een publiek geheim, maar De Volkskrant heeft nieuwe documenten in handen gekregen van onderzoeker en inlichtingenexpert Cees Wiebes die dit bevestigen. Hij vond deze documenten in het Nationaal Archief, terwijl deze documenten daar niet behoorden te liggen. Deze zouden nog steeds staatsgeheim moeten zijn.

Via verzoeken in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob-verzoeken) probeerde hij de documenten officieel in handen te krijgen, maar rechters gaven hem geen gelijk. Dat deerde hem niet, aangezien hij de kopieën al had gemaakt. De ministeries spoorden de documenten op en verwijderden deze uit het Nationaal Archief om deze weer tot staatsgeheim te verklaren.

Het gaat voornamelijk om oude documenten uit de jaren ’60 met details over de opslag op Volkel. Verder geeft het een eerste aanwijzing dat kernwapens ook op Vliegbasis Soesterberg lagen opgeslagen.[1] Lars Anderson schreef in 2013 een duidelijk overzicht van alle ontwikkelingen in het verleden ten aanzien van kernwapens in Volkel, vooral de ontwikkelingen in de 20e eeuw: https://larsanderson.com/projects/journalism/volkel/. Hierna volgt een chronologisch overzicht van de recente gebeurtenissen.

2010: Wikileaks-document bevestigt kernwapens in Nederland

In 2010 onthult Wikileaks een document van de Amerikaanse ambassade in Duitsland aan het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington.[2] In het betreffende bericht van november 2009 staat: “For example, a withdrawal of nuclear weapons from Germany and perhaps from Belgium and the Netherlands could make it very difficult politically for Turkey to maintain its own stockpile, even though it was still convinced of the need to do so”.[3] Hiermee bevestigen de Verenigde Staten dat er Amerikaanse kernwapens liggen in Nederland.

2013: Ruud Lubbers lekt over kernwapens in Volkel

In 2013 bevestigt Ruud Lubbers dat er nog steeds kernwapens liggen opgeslagen in Volkel. Hij doet deze uitspraken in het tv-programma ‘De Tijd Vliegt: De Koude Oorlog’ van National Geographic. Deze aflevering staat online op YouTube:

Lubbers werkte in 1963 als vaandrig op vliegbasis Volkel en zijn kolonel vroeg hem om ervoor te zorgen dat het strikt geheim bleef dat er onderdelen lagen met nucleaire functies. Hij deed dit door deze onderdelen gewoon te nummeren als alle andere onderdelen (25:21-26:40). Lubbers had (vanaf 34:15) “nooit gedacht dat die malle dingen daar nog steeds zouden zijn, want volgens mij is dat absoluut zinloos”. Hij vervolgt (vanaf 34:51): “als je nu naar Volkel gaat, dan hebben we nog steeds onderdelen liggen die een functie vervullen in het nucleaire. Totaal zinloos voor mijn gevoel.” Hij eindigt met (vanaf 42:46): “Ik had dat nooit gedacht, dat wij in 2013 nog die onderdelen in Volkel zouden hebben.”

Verbazingwekkend genoeg stelden alle media dat er 22 kernbommen op Volkel lagen opgeslagen, iets dat Lubbers in die documentaire nooit heeft gezegd. Het is onduidelijk waar dit getal vandaan komt. Enkele dagen later bevestigde Dries van Agt de uitspraken van Lubbers in het radioprogramma ‘Dit is de Dag’ en zei daarover: “Ze liggen daar en het is van de zotte dat ze er nog altijd liggen”.[4] Het Openbaar Ministerie onderzocht vervolgens of Lubbers en Van Agt konden worden vervolgd op grond van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht: schending van geheimen.[5] Lubbers stuurde vervolgens brieven aan de hoogste baas van justitie en aan de voorzitter van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Vervolging kwam er uiteindelijk niet, omdat het OM niet kon vaststellen of staatsgeheimen waren onthuld. Het standpunt van de regering was namelijk dat er geen mededelingen werden gedaan over afspraken met bondgenoten.[6]

2019: Zinsnede verwijderd uit een rapport verbonden aan de NAVO

In 2019 bracht de algemeen rapporteur J.A. Day van het ‘Defence and Security Committee’ (DSC), onderdeel van de NAVO, een conceptrapport uit met de volgende zinsnede: “These bombs are stored at six US and European bases — Kleine Brogel in Belgium, Büchel in Germany, Aviano and Ghedi-Torre in Italy, Volkel in The Netherlands, and Incirlik in Turkey”.[7] In het finale rapport was deze zin verwijderd.[8] Dit was een volgende bevestiging dat Amerikaanse kernbommen in Nederland lagen. Sjoerd Sjoerdsma stelde hier nog Kamervragen over, waarop Stef Blok, toen minister van Buitenlandse Zaken, op antwoordde dat alleen kon worden beaamd dat Amerikaanse nucleaire wapens aanwezig zijn op Europees grondgebied, maar dat niets kan worden gezegd over aantallen en specifieke locaties.[9]


[1] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/diep-weggestopt-explosief-materiaal-de-kernwapens-liggen-in-nederland-voor-de-rest-is-het-een-amerikaans-feestje~b8d3918de/

[2] https://www.nu.nl/binnenland/2390003/wikileaks-bevestigt-kernwapens-in-nederland.html

[3] https://wikileaks.org/plusd/cables/09BERLIN1433_a.html

[4] https://www.nu.nl/politiek/3498969/oud-premier-van-agt-bevestigt-kernwapens-volkel.html

[5] https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/2345606/om-bekijkt-uitspraken-lubbers-over-kernwapens

[6] https://www.volkskrant.nl/mensen/geen-vervolging-lubbers-en-van-agt-om-uitspraken-kernwapens~be0bfba1/

[7] https://www.demorgen.be/nieuws/eindelijk-zwart-op-wit-er-liggen-amerikaanse-kernwapens-in-belgie~b051dc18/?referer=https%3A%2F%2Fwww.rtlnieuws.nl%2Fnieuws%2Fpolitiek%2Fartikel%2F4781981%2Fnavo-kernbommen-volkel-vliegbasis-atoombommen

[8] https://www.nato-pa.int/download-file?filename=sites/default/files/2019-10/REPORT%20136%20DSC%2019%20E%20rev.%201%20fin%20-%20A%20NEW%20ERA%20FOR%20NUCLEAR%20DETERRENCE%20-%20MODERNISATION%20ARMS%20CONTROL%20AND%20ALLIED%20NUCLEAR%20FORCES.pdf

[9] https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2019/08/15/beantwoording-vragen-over-het-bericht-navo-verklapt-slechtst-bewaarde-geheim-van-nederland-kernbommen-in-volkel/beantwoording-vragen-over-het-bericht-navo-verklapt-slechtst-bewaarde-geheim-van-nederland-kernbommen-in-volkel.pdf

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *