Benoeming nieuwe kabinetsleden onzuiver gelet op Grondwet

Op 10 augustus 2021 zijn twee Tweede Kamerleden benoemd tot het demissionaire kabinet als staatssecretarissen (eerder al Yeşilgöz-Zegerius). Bijzonder hoogleraar parlementaire geschiedenis Bart van den Braak vindt dat sprake is van onconstitutioneel gedrag en dat de regels stilzwijgend worden opgerekt en aangepast.[1] Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans vindt zelfs dat de Grondwet wordt overtreden.[2]

In beginsel mag een Tweede Kamerlid niet tegelijkertijd minister of staatssecretaris zijn. Dat volgt uit artikel 57 lid 2 van de Grondwet. De functies zijn praktisch gezien niet te combineren en een Tweede Kamerlid controleert juist het kabinet (ministers en staatssecretarissen). Hierop wordt in artikel 57 lid 3 van de Grondwet echter een uitzondering gemaakt. De gedachte achter de uitzondering is de volgende. Bij nieuwe verkiezingen kunnen huidige ministers en staatssecretarissen opnieuw worden verkozen als Tweede Kamerlid. Vanaf dat moment mogen zij beide functies tegelijkertijd uitvoeren totdat een nieuw kabinet is geformeerd. Dat duurt hoogstens enkele maanden.[3]

Trage formatie duurt voort

Wat in dit geval is gebeurd, is dat het demissionaire kabinet na de verkiezingen drie nieuwe bewindslieden heeft aangesteld die tijdens de verkiezingen zijn verkozen als Tweede Kamerlid. De verkiezingen moeten zorgen voor een nieuw kabinet met nieuwe mensen. Volgens Van den Braak ontstaat er nu precedentwerking, waardoor in de toekomst (demissionaire) kabinetten na de verkiezingen Kamerleden kunnen toevoegen aan het kabinet. De uitzondering, bedoeld om de periode te overbruggen van verkiezingen tot nieuw kabinet, lijkt te worden misbruikt. De formatie duurt nu ook al meer dan 200 dagen. Om de onconstitutionele situatie te voorkomen, zou het kabinet mensen van buiten de Kamer moeten aanstellen of huidige bewindslieden meer werk geven. Van den Braak vindt voornamelijk problematisch dat Rutte de Kamer niet op de hoogte heeft gesteld van de ongebruikelijke gang van zaken.[4]

Of echt sprake is van strijd met de Grondwet is moeilijk te zeggen. Formeel lijkt het volgens de regels, maar het gaat zeker in tegen de gedachte achter de uitzondering en de geest van de Grondwet. Zoals Van den Braak zegt, wordt de uitzondering opgerekt.

Renske Leijten heeft ondertussen Kamervragen gesteld.[5] Caroline van der Plas heeft aangekondigd dat BBB een hoofdelijke stemming aanvraagt bij elke motie en wetsvoorstel waar de ambten minister of staatssecretaris en Kamerlid in conflict zijn.[6] Geert Wilders vroeg een Kamerdebat aan over de kwestie en over de trage voortgang van de formatie.[7] Daarop stuurde informateur Hamer een brief aan de Tweede Kamer. Ook werd gemeld dat de grove schets van het regeerakkoord opeens klaar was.[8]


[1] https://www.montesquieu-instituut.nl/id/vll8af96udvf?ctx=vhbnlefwl8ty

[2] https://twitter.com/wimjmvoermans/status/1425382748081082369

[3] https://maxius.nl/grondwet

https://www.montesquieu-instituut.nl/id/vll8af96udvf?ctx=vhbnlefwl8ty

https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vkugbqve9qyl/artikel_57_incompati_bili_tei_ten

[4] https://nos.nl/artikel/2393526-staatssecretaris-worden-in-een-demissionair-kabinet-mag-dat-wel

[5] https://twitter.com/renskeleijten/status/1425530082832039938

[6] https://twitter.com/BoerBurgerB/status/1425734947730567180

[7] https://twitter.com/geertwilderspvv/status/1425346245367844867

[8] https://www.telegraaf.nl/nieuws/510493179/grove-schets-regeerakkoord-klaar-maandag-gesprekken-met-vvd-en-d66  

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *